Sarah Sitanala

NU.nl – 27 maart 2023

 

Hoewel lange tijd werd gedacht dat meer openheid over mentale gezondheid alleen maar goed zou zijn, lijkt dat nu ook een keerzijde te hebben. Op sociale media gaan filmpjes rond waarin jonge mensen elkaar aan de hand van korte uitlegvideo’s diagnosticeren met bijvoorbeeld een depressie of een burn-out. Hoe kwalijk is deze ontwikkeling?​

“Het nadeel van focussen op labels is dat je een mentale aandoening gaat afdoen als een soort griep. Alsof het iets is wat je wel of niet kan hebben, terwijl je af en toe slecht voelen bij het leven hoort”, zegt psycholoog Helen van Empel. “Stress is op zich niet negatief, het is een teken dat er iets speelt wat belangrijk voor je is.”

Dat hoeft volgens de psycholoog niet meteen te betekenen dat er een diagnose moet worden gesteld. “Stress kan een teken zijn dat je het iets rustiger aan moet doen. Maar het kan ook zijn dat je behoefte hebt aan steun om juist in actie te komen. Als de aandacht meteen naar het label gaat, en of je daar wel of niet in past, dan ga je voorbij aan wat er nu aan de hand is en wat je daar aan kunt doen.”

Liesbeth Hop, opvoedcoach en specialist op het gebied van jeugd en media, kan dat beamen. “Het risico is dat je leest wat je wil lezen. Het kan ook zo zijn dat je gewoon een slechte dag hebt. Als je dat als een burn-out gaat zien, kan dat gevaarlijk zijn. Omdat je je ziek gaat gedragen, terwijl je dat eigenlijk niet bent.”

Diagnose kan het probleem juist erger maken

Als jongeren niet goed meedraaien in de maatschappij, kan dat allerlei oorzaken hebben. Door te snel een label te plakken op symptomen, die er wel degelijk zijn, wordt niet gekeken naar het werkelijke probleem. “Ben je als dertienjarige onzeker en merk je dat je bijvoorbeeld wordt gepest of geen aansluiting vindt, dan kan een diagnose een makkelijke verklaring zijn”, zegt Hop.

“Ga het gesprek aan en zoek hulp. Dat hoeft niet meteen bij een coach of psycholoog. Je kunt ook met vrienden of familie praten.”

Helen van Empel, psycholoog

“Het kan ook als masker werken”, denkt Van Empel. “Een manier om niet het ongemakkelijke gesprek te voeren over wat er werkelijk aan de hand is, en je te verschuilen achter het label van
bijvoorbeeld een angststoornis.” Een goede diagnose kan helpen voor een passende behandeling, maar meteen focussen op een mogelijke diagnose in plaats van op wat er nu concreet aan de hand is, kan de problemen vergroten.​

Je gaat horen wat je wil horen en gaat erin geloven

Zeggen dat jongeren deze filmpjes met een korrel zout moeten nemen is te makkelijk, zegt Hop. “Op een gegeven moment kom je een filmpje tegen, en dan nog een keer, en dan nog een keer. Je hoort wat je wil horen en herkent jezelf erin. En hoe vaker je zo’n filmpje ziet, hoe meer je ervan overtuigd raakt dat de genoemde symptomen echt op jou van toepassing zijn.”​

” Er moet meer bewustzijn komen van dat het normaal is dat je je af en toe slecht voelt en dat het soms minder goed gaat.”

Liesbeth Hop, specialist jeugd en media

Wat je dan wel kunt doen? “Ga het gesprek aan en zoek hulp. Dat hoeft niet meteen bij een coach of psycholoog. Je kunt ook met vrienden of familie praten”, zegt Van Empel. Het is volgens de psycholoog belangrijk dat je niet blijft rondlopen met klachten en vermoedens.​

Iedereen voelt zich weleens slecht

“Die symptomen zijn er niet voor niets, denk niet dat het niks is of dat je je aanstelt. Het heeft geen zin om te denken dat het vanzelf wel overgaat. En juist door erover te praten, kom je erachter dat iedereen zich weleens zo voelt.”

Hop wil nog wel meegeven dat openheid over mentale gezondheid heel belangrijk is. “Maar we moeten wel zoeken naar een manier om daarmee om te gaan. Daarin ligt ook een rol voor het onderwijs. Er moet meer bewustzijn komen van dat het normaal is dat je je af en toe slecht voelt of dat het soms minder goed gaat. Dat hoort erbij.”

%d bloggers liken dit: